Door Jos van der Kaap
Afgelopen zaterdag werd alweer het 27ste HZ-toernooi afgesloten, waarbij ik allereerst mijn waardering wil uitspreken naar de vrijwilligers die dit toernooi mogelijk maken en niet in de laatste plaats natuurlijk Waldorf en Statler van het organisatiecomité.
Veel is al geschreven vanuit hun perspectief in Renés rondeverslagen, maar ik dacht dat een extra 'user experience' geen kwaad zou kunnen.
Van Schaakklub Souburg deden naast mijzelf dit jaar Brandon Haasbroek, Daniel Girgis, Henrik Westerweele, Rogier en Jean-Pierre van Gemert, Eric van Driel, Raymond van de Ven en Jip Dechamps mee. Ricardo Klepke moest helaas halverwege afhaken. Een eervolle vermelding krijgt van mij nog Roeland Alders, van wie ik op een gegeven moment het idee kreeg dat hij vaker aanwezig was op het toernooi dan ik (Dat zou niet best zijn geweest met die drie keer dat Roeland er was, red.).
Door de wat monomane manier waarop ik tijdens het HZ bezig ben met schaken, ben ik helaas niet goed in staat tot in detail iets te zeggen over de wederwaardigheden van mijn clubgenoten (en misschien kunnen sommige prestaties ook maar beter met de mantel der liefde bedekt worden), maar enkele dingen die ik wel heb meegekregen wil ik hier graag voor het voetlicht brengen. Mocht ik dingen van belang hebben gemist, dan nodig ik de betrokkenen van harte uit dit zelf aan het papier toe te vertrouwen.
Verreweg de beste Souburgse prestatie werd mijns inziens geleverd door Brandon Haasbroek. Met 5/9 haalde hij een overscore van maar liefst 2,66. Voor de niet-kenners: Dit betekent dat hij tegen de tegenstanders die hij had met zijn huidige rating slechts 2,5/9 had "behoren" te scoren. Volgens mij (maar ik ben niet tot de prijsuitreiking gebleven) leverde dit ook een ratingprijs <1800 op. Tijdens een partij-analyse met Brandon werd me duidelijk dat er, hoewel er natuurlijk altijd wel verbeterpuntjes blijven, bij hem sprake is van een leergierigheid en doorzettingsvermogen die er best eens toe zouden kunnen leiden dat hij binnen 1 of 2 seizoenen een waardevolle versterking voor ons eerste team is.
Vlak daarachter haalde Daniel Girgis ook een uitstekende score van 4,5/9 met een overscore van 1,1. De eerlijkheid gebied te zeggen dat van een speler die alles wat los en vast zit binnen het Zeeuwse jeugdschaak wint, mijn verwachtingen misschien ook wat hoger waren dan van bijvoorbeeld Brandon. Maar voor Daniel is het wel een beetje een handicap dat hij wat minder vaak in staat is tegen volwassenen te spelen dan voor zijn schaakontwikkeling ideaal zou zijn .
Van Rogier, die daar een half puntje achter eindigde, staat me eigenlijk vooral 1 partij bij, en dan vooral omdat het zijn reputatie als "zookeeper" zo'n eer aandoet.
Fragment uit de partij Rogier van Gemert-Servaas D'hooge
Wit is aan zet.
Na een opening die zoals zo vaak bij Rogier beestachtige trekken vertoonde, is een stelling ontstaan waarin zijn dame + beestenboel de dame, loper en toren van de tegenstander keurig in bedwang houdt. Tijdens de analyse was ik zelfs overtuigd van aanzienlijk voordeel voor wit, maar dat valt tegen: SF17 geeft +0,2. Helaas verloor Rogier door een op het oog fraaie truc uit te voren, die in alle varianten won. Op 1 na.
Van Henrik is noemenswaardig dat hij het toernooi gewoon heeft uitgespeeld, terwijl hij op meerdere dagen met koorts achter het bord zat. Dat dit niet bepaald bevorderlijk is voor goede resultaten mag duidelijk zijn, maar het mag wat mij betreft wel gelden als een bewijs van wilskracht.
Tenslotte mag de enige andere Souburgse prijswinnaar, althans voor zover ik weet, niet ontbreken: Jip Dechamps won eenmaal de speciaal door de organisatie dagelijks ingestelde "David vs Goliath-prijs" voor het overbruggen van het hoogste ratingverschil met zijn winstpartij tegen "Goliath" Kees Boersma (1602).
Dan nog enkele observaties naar aanleiding van mijn eigen toernooi.
Bij aankomst in de B&B waar ik tijdens het toernooi verbleef, toonde de gastvrouw, die wist dat ik aan een schaaktoernooi zou meedoen, zich verbaasd dat zich geen "oude man" kwam melden. Hoewel ik dit op zich als een compliment zou kunnen opvatten, heb ik haar toch maar uitgelegd dat vandaag de dag schaken steeds meer een 'young man's game' is waarbij ik met mijn leeftijd van 43 jaar eerder als belegen dan als jong en fruitig geldt.
Toen wist ik echter nog niet dat dit ook als een rode draad door mijn toernooi zou gaan lopen. Van de 7 partijen die ik speelde (1 gewone bye en een "0-bye" wegens de 8ste verjaardag van mijn jongste dochter) waren mijn tegenstanders in 4 gevallen nog geen 20 jaar. In alle gevallen was ik de uitgesproken ratingfavoriet, wat ik in 2 partijen wist te bewijzen.
Het stramien van deze vier partijen was grosso modo als volgt:
Fase 1: De oude vos leidt zijn onervaren tegenstander een voor hem bekend maar voor de opponent onbekend geitenpaadje op en verwerft voordeel qua stelling en/of op de klok.
Fase 2: De jeugd zet zich schrap en graaft zich in. Nu divergeren de wegen.
Fase 3a: Het verschil in speelsterkte en/of het stellingsvoordeel is (nog) te groot en de oude vos stapt nog 1 keer zegevierend van het slagveld af.
Fase 3b: Het verzet duurt maar voort. Het wordt later. De oude vos wordt moe. De stukken beginnen een beetje voor zijn ogen te zwemmen. Hij ziet 2 opties die allebei goed lijken. Hij probeert het secuur uit te rekenen, maar het lukt niet, de stukken zwemmen teveel. Hij kiest er maar 1. Mis! De lichaamstaal van de jongeling tegenover hem verandert. Waar hij urenlang met een gedeprimeerde, verveelde gelaatsuitdrukking achter het bord hing, waarbij in neonletters "Hoe ben ik tegen deze ouwe man in deze stelling terechtgekomen?" op zijn voorhoofd stond, is er sprake van een acute transformatie. Zijn rug wordt gerecht, iets roofzuchtigs verschijnt in zijn blik. Waar eerder de stukken met tegenzin van veld naar veld werden gesleept, worden ze nu met een plof neergezet, waarna met een klap op de klok wordt gebeukt. De oude vos zit ingezakt op zijn stoel, alsof er iets is leeggelopen. "Remise?" piept hij. Het wordt aangenomen. Nog wel.
Om een verkeerde indruk te vermijden: ik heb niets tegen de aanstormende jeugd. Toegegeven: "fase 3b" twee ronden achtereen doormaken is geen feest. Maar te zien dat Jari Groen niet meer de enige voorvechter van niveau is van het Zeeuwse jeugdschaak doet me deugd en met name mijn tegenstander uit de 6de ronde beschouw ik als een groot talent.
Na 2 keer zo nadrukkelijk te zijn geconfronteerd met "fase 3b", bleef dit wel een beetje nagalmen en heb ik met enkele mensen het onderwerp "schaken en ouder" worden besproken. Volgens de eerste en voorlopig enige Zeeuwse GM en godfather van de Zeeuwse schaakinfluencing Koen Leenhouts behoor ik nu tot de groep der "Klagers", waaraan hij meteen toevoegde ook zichzelf hiertoe te rekenen. Hoewel het op zichzelf leuk is om met Koen in 1 groep te zitten, biedt het alleen geen echt concrete aanknopingspunten. Vooraf aan de laatste ronde vroeg ik raad aan de Friese IM Migchiel de Jong. Dit werd mede ingegeven doordat we in 2006 bij het open NK in Dieren samen op de camping stonden en hij bij het voetballen loeiharde penalties op me afvuurde. Met andere woorden: een episode van gedeelde vergane jeugd.
Migchiel gaf aan zich wel in de zaak te herkennen, maar had echter ook geen pasklare oplossing. Zijn partij tegen Maxim Le Clercq eindigde vervolgens met iets dat ik verdraaid veel op een "fase 3b" vond lijken (ik heb uit betrouwbare bron vernomen dat uitgebreide analyse op de site van Goese sv waarschijnlijk zal volgen), behalve dan dat dit eindigde met een 0 ipv een 1/2 . Dus als ik hiervoor medeverantwoordelijk ben door het onderwerp vlak voor de partij in zijn hoofd te planten: vanaf deze plaats mijn excuses, Migchiel!
Ondertussen contempleer ik zelf het indienen van een verzoek bij Waldorf en Statler om een plaatsje te vragen in hun onvolprezen team van vrijwilligers voor de 28ste editie van het fantastische HZ-toernooi.
Een ouder wordende schaker lijkt twee opeenvolgende “fase 3b's” redelijk goed te hebben verwerkt (foto: Tina Rouwendaal vooraf aan ronde 8)
Of verbergt hij nog iets? (foto:detailopname van zijn T-shirt)